جهت جستجوی محتوای گروه اگزیت، از کلیدواژه مناسب در فیلد مقابل استفاده نمایید. سپس، نتایج در قسمت جستجوی پیشرفته، قابل بهینه‌سازی خواهد بود.

 

کنسرسیوم

کنسرسیوم

کنسرسیوم، راه‌کار توسعه کسب و کار

کنسرسيوم[1] طبق تعریف بانک جهانی به قراردادی جهت ائتلاف چند فرد، بنگاه، خوشه يا حکومت (يا ترکيبي از اين‌ها) با هم براي انجام فعاليت‌هاي مشترک يا ادغام منابع خود، براي رسيدن به هدفی مشترک اطلاق مي­گردد. به طور خلاصه، منظور از کنسرسيوم، ائتلاف چند بنگاه باهم براي انجام امور انتفاعي است، که به تنهایی قادر به انجام آن نبوده‌اند؛ اين ترکيب (که گاهاً شکل ادغام منابع سازمانی به خود می‌گیرد) علاوه بر ايجاد مزيت رقابتي ناشي از صرفه به مقیاس و کاهش هزینه، باعث ايجاد هم­ افزايي مثبت در پیشبرد و تحقق هدف کنسرسيوم (نظیر اجراي پروژه، برگزاري نمايشگاه، توسعه محصول و ...) و در نتيجه افزايش کارايي در بازه زمانی مشخص در عین حفظ کيفيت در اجرا خواهد شد. بدین ترتیب کنسرسيوم، يکی از عناصر برنامه استراتژيک به منظور توسعه کسب و کار چند بنگاه، یک شبکه و یا خوشه شناسایی شده است.

در توضیح چگونگی کارکرد کنسرسیوم، باید اضافه نمود که هر یک از مشارکت کنندگان (اعضاء کنسرسیوم) ماهیت حقوقی خود را تماماً حفظ نموده و کنترل کنسرسیوم بر هر یک از اعضاء، عموماً محدود به فعالیت‌هایی که به صورت مشترک مورد نظر بوده تعریف می‌گردد. یکی از اعضاء به عنوان رهبر و نماینده کنسرسیوم معرفی می‌گردد که معمولاً به لحاظ منابع، دانش و تجربه نسبت به سایرین مزیت داشته و بدین ترتیب منافع سایر اعضا را در مقابل اشخاص ثالث نمایندگی می‌نماید. از طرفی حدود مسئولیت و سهم از سود هر یک از اعضاء نیز به همین ترتیب محدود به سهم از مشارکت در فعالیت مورد نظر، حجم کار، میزان آورده و مبتنی بر توافق اعضاء در متن قرارداد شفاف می‌گردد. به عبارت دیگر، کنسرسیوم به واسطه عقد قرارداد رسمیت یافته و حقوق و تعهدات هر یک از افراد را برای اشخاص ثالث مشخص می‌نماید. بدین ترتیب می‌توان کنسرسیوم را شکلی از یک شخصیت حقوقی، بدون ساختار رسمی (قانونی) و تعهدات مالیاتی دانست که موارد متعددی در ایران نیز به اجرا درآمده است.

تأسیس کنسرسیوم با هر هدفی که مد نظر باشد، (جدای ریزه‌کاری‌های حقوقی!) کار چندان پیچیده‌ای نیست و فرآیند رسمی و تعریف شده‌ای برای آن وجود ندارد. انعطاف بسیار بالایی در تغییر، تعویض و خروج اعضاء وجود داشته و اگر چه بر اساس تئوری هزینه مبادله، معمولاً با اهداف بلند‌مدت سازگاری بیشتری دارد، ولی به راحتی قابل فسخ و انحلال است.

با توجه به توضیحات فوق می‌توان دریافت که کنسرسیوم یک استراتژی برجسته و متفاوت با ادغام می­باشد؛ چرا که همه­ی بنگاه­های عضو در کنسرسیوم، ضمن حفظ وضعیت حقوقی و استقلال در مدیریت بنگاه خود، صرفاً منابع مورد توافق را به اشتراک می‌گذارند. از طرفی کنسرسیوم نباید با مدل تعاونی اشتباه گرفته شود؛ چراکه ساختار تعاونی بیشتر به دنبال تأمین منابع، جذب نقاط قوت و بهره­برداری از مزیت‌های رقابتی در دسترس (با لحاظ الزامات ساختاری و نگاه حقوقی دیکته شده) و عمدتاً با نگاه به آینده و پیش از انجام هر گونه فعالیت تشکیل می­شود، در حالی که یک کنسرسیوم، برای پوشش نقاط ضعف بنگاه­ها و تبدیل آن به یک فرصت ایجاد شده و استراتژی پیشتازی برای تبدیل تهدیدات موجود به فرصت‌های آتی محسوب می‌گردد. همچنین کنسرسیوم را نبایستی با مشارکت انتفاعی[2] اشتباه گرفته شود، چرا که حداقل در مشارکت انتفاعی، شخصیت مستقل حقوقی تعریف می‌گردد.
 

کنسرسيوم‌ها با اهداف متفاوتی تشکیل می‌شود که همین امر متقضیات و الزاماتی را به لحاظ حقوقی ایجاد می‌نماید که بایستی مد نظر قرار گیرد؛ از جمله:

  • توليد يک محصول پيچيده و نيازمند بهره­‌گيري از توانمندي­ هاي مختلف (مانند کشتي، توربين و ژنراتور سد آبی، فضاپيما و هواپيما)،
  • همکاری برای دسترسی به بازارهای کلیدی و تکنولوژی­‌های نوین،
  • اجراي پروژه­‌هاي عمراني بزرگ (مانند سدسازی، راه­سازي، فرودگاه و ...)،
  • انجام مطالعات و پروژه­‌هاي پژوهشي بين رشته­‌اي،
  • فروش و بازاريابي و کسب سهم بيشتري از بازار و يا ورود به بازارهاي جديد که داراي ريسک فروش بالا هستند،
  • بهره­‌برداري از معادن بزرگ (که عموماً در اختيار دولت هستند)،
  • برگزاري نمايشگاه‌­ها و همايش­هاي بين­‌المللي

تیم حقوقی گروه همکاری‌های اقتصادی اگست در راستای تحقق چشم‌انداز برای اولین بار در ایران اقدام به برگزاری کارگاه نکات حقوقی در حوزه کنسرسیوم نموده با توجه به زنجیره ارزش گروه، می­تواند به مشاوره کنسرسیوم فروش، کنسرسیوم صادرات، کنسرسیوم تبلیغات و بازاریابی و...، اقدام نماید.
 

کنسرسيوم فروش

کنسرسيوم فروش، نوعی همکاري بين بنگاهي است که به بنگاه­هاي منزوی‌تر، اين فرصت را مي­‌دهد که میزان رقابت‌پذيري خود را افزایش داده و در جهت منتفع شدن از بازارهاي داخلي و بين­المللي ناشي از جهاني­سازي، استفاده بهينه را ببرند. به بیان دیگر، کنسرسيوم فروش، نوعی همکاري داوطلبانه بنگاه­ها با هدف ارتقاء کالاها و خدمات اعضاء و تسهيل فروش (اغلب فروش در بازارهای بین‌المللی، صادرات) اين محصولات از طريق عملیات مشترک مي­باشد، که در حالت عادی می‌توانست در قالب رقابت بين اعضاء ظاهر شود.
اعضاء کنسرسيوم فروش، استقلال مديريتي، قانوني و مالي خود را حفظ مي­کنند. بنابراين بنگاه­ها قادر خواهند بود اهداف استراتژيک خود را توسط گروه­بندي در یک سازو کار ائتلافی جداگانه به اجرا گذاشته و نياز به از دست دادن هويت اعضاء بوجود نمي­آيد. فعاليت کنسرسيوم­هاي فروش مي­تواند اختصاص به فروش در منطقه­اي خاص داشته و يا محدود به طيف محصولات خاصي باشد. به عنوان مثال، ممکن است در يک کنسرسيوم اعضاء در بازار داخل با يکديگر رقابت داشته باشند و هر يک محصول خود را مستقلاً به بازار عرضه کند، اما در بازارهاي خارجي و صادراتي، به منظور افزايش توان رقابت، در قالب کنسرسيوم فروش، با هم همکاري داشته باشند(در اين صورت به این کنسرسيوم، کنسرسيوم صادرات نيز گفته مي­شود؛ نمونه کنسرسیوم صادراتی کیفی و کفش در ایتالیا)، و يا در بازارهايي که رقابت بسيار فشرده است، توليدکنندگان مي­توانند به منظور جلوگيري از کاهش بيش از حد قيمت برخي محصولات و متعاقباً کاهش کيفيت آنها، گروهي از محصولات خود را در قالب کنسرسيوم عرضه کرده و بخشي از کالاهاي لوکس خود را مستقلاً به بازار ارايه کنند. معمولاً بنگاه­های کوچک و متوسط، بیشترین تمایل به تشکیل کنسرسیوم صادارتی را دارند؛ کما اینکه در ایتالیا، 80 درصد اعضاء کنسرسیوم­های شکل  گرفته، کمتر از 50 نفر شاغل دارند. 



[1] Consortium

[2] Joint Venture